Gündem

Karadeniz’de kirlilik; 500 metrekarede 2 bin 500 atık çıktı

Karadeniz’e kıyısı olan Türkiye, Gürcistan, Romanya ve Bulgaristan’ın katılımıyla deniz çöpü ve mikroplastik kirliliğine karşı ortak mücadele başlatıldı. Türkiye’de, Trabzon Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi, ‘Karadeniz Ekosistemini Korumak için Toplumsal Bilincin Artırılarak Deniz Çöpünün Azaltılması LitOUTer’ projesinde yer aldı. Yürütülen projede pilot bölge olarak seçilen Trabzon’un Sürmene ve Of ilçelerinde deniz kenarında 500 metrekarelik bir alanda yapılan kirlilik araştırmasında; Maske ve yüz perdesi gibi tıbbi atıklar da dahil olmak üzere 2 bin 500 atık tespit edildi.

ATIK YOLCULUĞU KAYDEDİLDİ

Karadeniz’i tehdit eden deniz çöplerini tespit etmek, azaltmak ve bilinçlendirmek amacıyla yürütülen çalışmada, denizlerdeki atıkların yüzde 80’inin plastik olduğu belirlendi. Çöplerin akarsular üzerinden taşınması ve kıyılara ulaşması konusunda da bir model çalışması yapılmıştır. Yaylaya atılan ve akıntılarla taşınan kilometrelerce atığın dereye ulaşıp Karadeniz’e ulaştıktan sonra yaptığı yolculuğun kaydedildiği bir görsel hazırlandı. Görüntülerde yaylaya atılan plastik şişe rüzgarla dereye atılıyor ve ardından akıntıyla sürükleniyor. Deredeki diğer çöplerle birleşen plastik şişe de denize sürükleniyor.

‘500 metrekareye 2 bin 500 atık’

KTÜ Sürmene Deniz Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Coşkun Erüz, proje ile nehir havzası, kıyılar ve deniz tabanındaki kirliliği incelediklerini belirterek, “Atıkların akıntı ile taşınması ve birikmesi konusunda da bir modelleme çalışması yapıyoruz. ‘LitOuter’ projesi kapsamında çalışma alanımız Trabzon’da Sürmene ve Of dereleri ile kıyılarını, kıyılarını ve sahillerini pilot alan olarak seçip, dere kenarlarında ve deniz kıyılarında katı atık yükünü belirlemeye çalıştık. Hem dere kenarlarında hem de deniz kıyısında 500 metrekarelik alanlarda yaptığımız çalışmalarda yüzde 80’i plastik olmak üzere yaklaşık 2.500 katı atık kirliliği olduğunu gördük.

‘ATIK KARADENİZ’E SÜRÜCÜLERLE GELİYOR’

Doç. Dr. Erüz, “Bu bize şunu gösterdi; Aslında kurulmuş bir geri dönüşüm sistemi var ama biz insanlar olarak geri dönüşüm konusunda biraz duyarsızız ve bu atıkların bertaraf edilmesi konusunda bir farkındalık eksikliğimiz var. İnsanlar bunu doğaya yapıyor ve bu çöp köyden bir şekilde ormandan, yayladan, meradan, yol kenarından dereye iniyor; Dereden taşınarak Karadeniz’e gelir, kıyılara ve sahillere çarpar. Covid-19’a karşı tıbbi amaçla kullandığımız maske ve kolonya, dezenfektan ve yüz perdesi gibi hijyen malzemelerinin doğada ciddi şekilde yer almaya başladığını ve doğaya karıştığını görüyoruz. Tıbbi ve diğer atıklar aslında en tehlikeli atıklardır. Hastalığa neden olabilecek atıklar oldukları için bertaraf edilmesi gerekirken doğada katı atıklarımızın yüzde 5’ini oluşturmaya başladıklarını ve yaklaşık 500 metrekarede 125 adet maske bulunduğunu gördük. Bu çok büyük bir rakam” dedi.

‘DÜNYA ÇAPINDA 1,6 MİLYAR TON MASKE DENİZDE YÜZİYOR’

Pandemide kullanımı artan maskelerin tıbbi atık olduğunu ve çevreye atıldığında gıda zannedildiğini ve hayvanlar tarafından tüketildiğini belirten Doç. Dr. Erüz, “Dünyada 1,6 milyar civarında maskenin denizlerde serbestçe yüzdüğünü biliyoruz, bu 4-6 bin ton civarında, plastik türevi maskelerin yok olma süresinin 450 yıl olduğunu biliyoruz. Yaptığımız her atık bir önceki yıla ait olacak. Bakteri ve mantar taşıdıkları için öncelikle tehlikeli kirleticilerdir. Deniz canlıları ve karasal canlılar, doğayla karıştıktan sonra üzerlerinde biriken organizmalarla birlikte, onu besin sanırlar. Kaplumbağa onları denizanası olarak algılar ve yer. Bu sefer fiziksel bir kirletici olmasının yanı sıra kimyasal bir kirletici olarak canlının vücuduna geçer. Bu kirlilik Karadeniz’in tamamında mevcuttur. Türkiye’de her kişi bir maske kullanırsa 83 milyon kişiye 32 milyar maske üretiliyor. Bunun yüzde 5’i doğaya karışsa bile milyonlarca atık demektir; korkunç seviye. Kesinlikle çok ciddi önlemler almamız gerekiyor” dedi.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu